တုိင္ထဝ္
ဖဝ္ရဂုိန္ ၈မံက္၊ ၁၃၇၂။မာတ္ခ်္၊ ၁၂၊ ၂၀၁၁။
နာဲထဝါတ္ေဘာင္ မႏၵ ယဿဳမန္ေဇတ္တ္ မဟိမု နာဲဂံင္သၠာ အယုက္ ၃၅သှာံ မဒွ္ေတှာဝ္ေဝါင္သမႏၵ မဒွ္သဿတ္မန္ဍဳင္ေသံ မလုက္စုက္ကုႝဝင္နန္ဍဳင္ေသံဂွ္ နဒဒွ္ညးစှးဍဳင္ေသံမြဲ ကၜဳင္စိုပ္ကဿိန္ဍဳင္အေမရိကာန္တုဲ ဌာနအလုႝအသ႘မေဆင္စပ္တံ ေကတ္အ႐ုီအဗင္ကုႝေဗာ္သြးေကာန္ဂကူမန္ မတဵပႜဲဝွတ္ဝိင္ဂမၜဳိင္တုဲ ပႜဲစဿတ္တၛဲဂိတုမာတ္မသုန္ဂွ္ ပု႙မန္တံ ေကၜာန္သၸသ ဘင္ကှာ ဒုင္တၜဳင္ညးေတံတုဲ ေကာန္ဂကူမန္တံ သုီမအိုဟ္တဿဳိဟ္ဂၜမ္စိုတ္ တိုန္စိုပ္ျဂဳျဂဳျဂဳီျဂဳီအိုတ္ရ။
နာဲမန္ဒ ကၜဳင္စိုပ္အေမရိကာန္ နဒဒွ္ညးစှးဍဳင္ေသံဂွ္ သတုပ္ကုႝညးစှးဍဳင္မန္ကုီမာန္ရ။ ဇကုဇကုညးေတံေလဝ္ ဂြံဆုႝကုႝဂကူမန္ ပႜဲအေမရိကာန္တံဂွ္ရ ဒွ္တရဵေတဿင္ေရာင္ဂွ္ ဟုီသြဟ္ရ။
ၐိုန္ရအလုႝအသ႘ အေမရိကာန္ ခါန္ကှက္ကုႝလဝ္မှိဟ္ကၜာဲေစၜာံဘာသာေသံ ေအန္ဂလိက္ မြဲတၜကုီေလဝ္ ဆဂး ဟိုတ္နဴညး ေတံ ဟုီအေရဝ္မန္ နကုႝ အခိုက္ဍဳင္မန္ မဟြံေသင္ကုႝဍဳင္ေသံ ခိုဟ္ဟ္မာန္ဂွ္တုဲ ေကာန္ဂကူမန္ မပဒတဵပႜဲကဿိန္ဍဳင္အေမရိ ကာန္တံ ကတုႝဒွ္အမ္သဝ္ ေလာန္သန္ရ။ သဿတ္ျဗဵမေကတ္တာလ်ဳိင္ကၜာဲေစၜာံဘာသာဂွ္ ဟြံဒးကၜာဲဘာသာမြဲသာ္ရ။
“အဲမံင္ပႜဲကြာန္ကအ္သိုက္ၐါသှာံ ဆဂး ေယ်ဝ္ (ဗၜာဲသဿိင္) ေၾကဝ္ဏာ မိက္ဂြံစဿ႘တ္အဲ ဒဿာနဴရဲကြာန္တံ ေကာ္မံင္အဲ “မန္ေသံ” ဂွ္တဲု ေဖက္ဒွ္အခက္အခုဲကုႝတၜသၛိ အဲမမံင္ဂွ္တုဲ အဲဒးအာေအာပ္တိက္ပႜဲသုသာန္ ပိတၛဲ၊ တုဲ ပလက်ာ္တုဲ ဂြံကေလင္စဵစိုပ္ဍဳင္ ေသံရ” ဂလာန္ဝြံ နာဲမန္ဒ ေကာ္ နာဲဂံင္သၠာ ဟုီရ။ ေဗာ္ဍဳင္မန္တိဿ အခိင္ဂွ္ ခ႐ိုင္သဓုီဂွ္ ခုတ္ကုႝလဝ္ယဿဳညးေတံ နာဲဂံင္သၠာဂွ္ နကုႝယဿဳေကာန္ ပှာန္မန္ဂ္ွ ညးေတံဂြံကေလင္စဵစိုပ္ဍဳင္ေသံပၜန္ရ။
ပႜဲကုႝညးေတံ အာစိုပ္ဍဳင္မန္ သြက္ဂြံလၛတ္လိက္မန္ ေကုာံ အကာဲအရာေကာန္ဂကူမန္ဂွ္ မိမယာဲတညးေတံ ဟြံမိက္ကုႝအာတုဲ ညးေတံကပွ္ယာတ္စိုက္ နကုႝအ႐ုီအဗင္သကံရဲညးေတံ နာဲေဗာ္ (လဿဳဟ္မှဳံပႜဲရးအိုဝ္ဟာဲအိုဝ္၊ ဍဳင္အေမရိကာန္)ဂွ္ ကၜတ္တိတ္ နဴသၛိ အခိင္သၢါဗံၲရ။
ညးေတံကေလင္စဵစိုပ္ဍဳင္ေသံတုဲ ေကာန္ဝုတ္ဨကရာတ္ေသံ မန္ပု႙ေကာ္ဒဿံင္ ၾသိဒုင္ဂွ္ သဿာန္ညးေတံ စပ္ကုႝတရဵညးေတံ ဍဳင္မန္ေတဿင္င္ဂွ္တုဲ ညးေတံဟုီဂွ္ ေတဿင္တှဟ္သအာင္ဟဿဲ၊ ဆဂး တိဍဳင္မန္ ညးေတံေကတ္နင္တုဲ သၸေ႐ွ္ေသွ္ရဵဂဵတဵေရာင္ဂွ္ ညးဟုီေသာင္ထၞးကုႝ ရာဇာကုမၼာရ႘ဂွ္ရ။
“အဲေကတ္နင္တိကြာန္ကအ္သိုက္တုဲ အဲဂိုင္စြံပတန္သၸေ႐ွ္ေသွ္ရဵဂဵရ၊ နာဲျဗဵသိရိဒုင္ ရာဇကုမၼာရ႘ဍဳင္ေသံ တီေကတ္ဒဒွ္ဂွ္တုဲ ညးအာတ္ေကတ္အဲကဝက္တုဲ ညးစုတ္လဝ္ပႜဲခႜအ္ထဝ္ (သၜိဳင္ထဝ္) တုဲ စြံပတန္သြေ႐ွ္ေသွ္ရဵဂဵရ” ဂလာန္သာ္ဝြံ နာဲမန္ဒ ဟုီေသာင္ကလးရ။
“အဲေကတ္နင္တိကြာန္ကအ္သိုက္ဂွ္ ရဲကြာန္ကအ္သိုက္တံ ဟုီ၊ “ေသံပရအ္” ေရာင္ဂွ္ေလဝ္ ညးေတံဟုီသုီမအီျဂဳိင္ရ၊ ဒဒွ္ ရစြံငၛဳဟ္မးဟြံတုပ္ညးသၠံဂွ္ ညးေတံစ႘ပ်းကုႝရ၊
ဟိုတ္နဴနာဲမန္ဒ ဟုီဂလာန္စပ္ကုႝဂြံစဵမံင္ဍဳင္မန္ ပြဳိင္ၐါသှာံ ဗြဲမမှဳံကုႝအခက္အခုဲမေဇှာ္ဂွ္တုဲ ေကာန္ဂကူမန္ မတိုန္စိုပ္ သဘင္ကှာတံ ဍာ္ရမတ္ျပဟ္ လ႐ုိအ္ခအိက္အိုတ္ရ။ ဂလိုင္ဝြံ ဂံင္သၠာ၊ ဂလိုင္ဝြံ ဒုင္ဂိုင္ေကတ္ျဇဳိဟ္နက္၊ ဂလိုင္ဝြံ သႜဳိက္ ဆာန္တိဍာ္ဍဳင္မန္ေရာင္ဂးတုဲ လ႐ုိအ္ယာံအိုတ္ရ။
နာဲမန္ခ်ဳႝ ဟုိတ္နဴလ႐ိုအ္ခအိက္ဂွ္တုဲ ဟုီပတိတ္ရမ်ာင္ဟြံတိတ္ စပ္ကုႝနာဲမႏၵ ဒုင္ဒဒိုက္ ဒုင္ဂိုင္ေကတ္ဂွ္ရ။ နာဲမန္ခ်ဳႝဂွ္ ဟိုတ္နဴ ဒွ္ဒဿံင္ဇာတိကြာန္ေၾကဝ္ဏာပၜန္ မမှံဳဗဒဲါကြာန္ကအ္သိုက္ဂွ္တုဲ ဒးဒုင္စသိုင္ေဇှာ္ရ။
မိှဟ္ျဗဵ ေကုာံ မှိဟ္ၾတံဳတံလၛဳႝ ေကၜက္မတ္ ပပှဇိုတ္မတ္တုဲ ကၜတ္လ႐ုိအ္ဒဿံင္ေလဝ္ ဂြံဆုႝေကတ္ ဗြဲမဂၜဳိင္အိုတ္ကုီရ။
နာဲထဝါတ္ေဘာင္ မႏၵ ပေကာံပေကဝ္ကၜဳင္ကေပါတ္ေၾတံၾတဟ္မမှဳံကုႝငၛဳဟ္မး သြက္ဂြံဒွ္က်ာ္ၾသ႘အာဲတဿာဲေကာန္ဂကူမန္တံ ဂွ္တုဲ လဿဳဟ္ဝြံ တိုက္ထၞးပ်းပႜဲသၛိညးဂွ္ မှိဟ္ဂမၜဳိင္တီကၜဳင္ဂၜဳိင္ရ၊ ကေပါတ္ညးပေကာံပေကဝ္လဝ္တံဂွ္ ဒွ္ကၜဳင္ကေပါတ္ မှံဳကုႝ အနဂၣရတ္ ပတန္ငၛဳဟ္မးဟြံမာန္အိုတ္ရ၊ ဓဝ္ဒုင္ဂိုင္ေကတ္ညးဂွ္ ကေလင္ထၞလဘာ္ကုႝဘဝညး ဂြံအာစိုပ္ေကှာတ္အ ေထာတ္မြဲရ။
က်ာံေၾတံ မဒွ္ကြိင္ကြဳိက္ အယုက္လံလကာဖာဂွ္ ညးေတံရာန္နင္နဴဍဳင္ဗဿာ နကုႝငၛဳဟ္ၾတဵကိုတ္၊ ဆဂး လဿဳဟ္ဝြံ ညးဂမၜဳိင္ အာတ္ရာန္မံင္ညးေတံ နကုႝငၛဳဟ္မးၾသန္ေသံ ထပွ္ျပေကာတိကိုတ္ ( ၇၀ ကိုတ္)၊ ဆဂး ညးေတံဟြံသြံရ။ က်ာံဝြံ ေကာန္ဝုတ္ ဨကရာတ္ေသံဂွ္ေလဝ္ ဒးစိုတ္တဵဗြဲမေလာန္ေရာင္ဂွ္ေလဝ္ ညးေတံဟုီထၞးရ။
ေဗာ္သြးေကာန္ဂကူမန္ ေကာ္ ေဗာ္အာမ္အာသ႘၊ ပႜဲဂွ္ ဂေကာံသဿတ္ကုီ ဂေကာံမှိဟ္ျဗဵကုီ မတှီလုပ္လဿိဟ္တံဂွ္ ပႜဲတၛဲသၛိသဝ္ဂွ္ ဆုႝဂဗသ႘ကၜ႘ကုီ သုီဒုင္တၜဳင္ညးေတံ နကုႝကြိင္ကြဳိက္ေယန္သှာင္မန္ကုီရ။ ပႜဲတၛဲအဒိုတ္ဂွ္ေလဝ္ ေကာန္ဂကူမန္တံ ေကာ္ဘိက္ ဗစဖ်ဳင္ဒုင္တၜဳင္အိုတ္ကုီရ။
ေကာန္ဂကူမန္တံ ခါဒေယွ္ဒြက္ေကာန္ဂကူမန္ သြက္ဂြံေ႐ွ္ေသွ္အလာံဂွ္ နကုႝညးေတံ နာဲဂံင္သၠာဂွ္ေလဝ္ ဒေယွ္ဒးဒဿံင္ကုီရ။
ပႜဲသဘင္ကှာဂ္ွ ၐိုန္ရညးေတံ ဒွ္ညးစှးဍဳင္ေသံကုီေလဝ္ နကုႝဂၜိက္မန္ တိုန္စိုပ္သဘင္ကှာဂွ္ရ။ အကာဲအရာဝြံ သြက္ညး ကၜာဲဘာသာညးေတံ မိသုႏၵရ႘ ေဒေဗတ္သာန္ဂွ္ ကတုႝဒွ္ခက္ခုဲရ၊ ဟိုတ္ေဍံဂွ္ ကယ်ဳိင္ေသံေလဝ္ ညးေတံဟြံက်ဳိင္၊ အေရဝ္ေသံေလဝ္ညးေတံဟြံဟုီဂွ္တုဲ သြက္နာဲျဗဵသုႏၵရ႘ဂွ္ ဂြံခ်ဴစဿတ္သမၲီမဲြမြဲသာ္ဂွ္ ခက္ခုဲဒဿံင္ရ။
ေကာန္ဂကူမန္ မစိုပ္ကဿိန္ဍဳင္အေမရိကာန္ မကၜဳင္နဴဍဳင္ေသံ မဒွ္ဍဳင္ဒုတိယတံ ဗြဲမဂၜဳိင္ တီဒဿံင္နာဲဂံင္သၠာရ။ နာဲဂံင္သၠာဂွ္ ဒွ္သဿတ္မန္ဍဳင္ေသံ မႏွဵရဵပံင္ေတာဲကုႝ ေကာန္ဂကူမန္ နဴဍဳင္မန္တုဲ ခ်႘ဒရာင္ဒဿံင္ပေရင္ေကင္ကာဂကူမန္ ေဇှာ္ေဇှာ္ကုီရ။
ေကာန္ဂကူမန္ မစိုပ္ဍဳင္အေမရိကာန္တံဂွ္ အခိင္ကာလညးတံခ်႘ဒရာင္ဒဿံင္ပႜဲဍဳင္ေသံေတံဂွ္ရ ေကတ္မံင္အ႐ုီအဗင္နာဲဂံင္သၠာ၊ ဥပမာ ဂြံတိတ္ထၞးဆႏၵပႜဲဂတမုက္႐ုင္ကလုတ္ဗဿာ နဴဗဒိုပ္ညးဒဵပှာန္ ေကာ္ မန႘ဠ႘ဂွ္ ညးေတံ ဟိုတ္နဴဒွ္မံင္ေကာန္ဍဳင္ေသံဂွ္တုဲ ဗက္လိင္ကြ႘စက္ဂြံဒဿံင္ရ။
အတိုင္နာဲဗညာထဝ္ဝင္ မဒွ္ဥကၠဌ ေဗာ္အာမ္အာသ႘ အလုံရးအေမရိကာန္ ဟုီထၞးဂွ္မၢး နာဲဂံင္သကာဝြံ စိုတ္သဝ္ေလာန္သန္၊ ဒုင္ဒဒိုက္ကေရာံေကာန္ဂကူမန္တံ ဂၜဳိင္ေလာန္သန္ရ။ အခိင္ပု႙ ပေလဝ္ပေလတ္ သြက္ဒုင္တၜဳင္ညးေတံဂွ္ ဇကုညးေတံ ဗိုင္ပေလဝ္ပေလတ္ခုင္ဂမၜဳိင္ကုီဂွ္ ဂြံဆုႝေကတ္ရ။ နာဲမန္ဒဝြံ ဒးစိုတ္ကုႝဇဗၜဳသြတ္ေလာန္၊ ဣဝြံဂွ္ ဒွ္အခိုက္ကှာမန္ေရာင္ဂွ္ေလဝ္ ညးေတံ ဟုီရ။
နာဲဂံင္သၠာ ဝံသမႏၵဂွ္ ညးေတံ သၸအဓိက႐ုဲစွ္ပေရင္ေယန္သှာင္မန္တုဲ ထိင္ဒက္ဒဿံင္ဂွ္ ပႜဲအလုံဍဳင္ေသံမြဲဂွ္ ျပာကတ္ဒဿံင္ရ။ အေစာံပေရင္ခ်႘ဒရာင္ညးေတံဂွ္တုဲ ညးေတံကလိဂြံအေခါင္ ကၜဳင္စုိပ္ကဿိန္ဍဳင္အေမရိကာန္ဝြံရ။ ေကာန္ဂကူမန္ ပႜဲအေမရိ ကာန္တံ ဂလိုင္ဝြံ သၸေ႐ွ္ေသွ္ရဵဂဵညးေတံေရာင္ဂွ္ေလဝ္ ညးေတံ ဟြံကူခ်ပ္္ဗစာလဝ္ရ၊ ဟိုတ္နဴေကၜာန္ပေရင္ဂကူတုဲ ဂြံစိုပ္အ ေမရိကာန္ကုီ ဂြံဆုႝကုႝဂကူမန္ ပႜဲအေမရိကာန္ကုီ၊ ယဝ္ဟြံေကၜာန္ပေရင္ဂကူမၢး ဒးေကၜာန္ကေမၜာန္ျဇဳိင္င္ေရာင္ဂွ္ေလဝ္ ညးေတံဟုီထၞး ပႜဲသဘင္ကှာရ။
ဟိုတ္နဴဒွ္ေတှာဝ္ဒေတာဝ္ဂကူမန္ နဴကြာန္ၐင္ကဍ႘ မဒွ္ကြာန္မန္ေဇတ္တ္ ပႜဲဍဳင္ေသံဂွ္တုဲ စိုတ္ဓါတ္ဆာန္ဂကူ မမိက္ပံင္ေတာဲေကၜာန္ကုႝသဿတ္မန္ဍဳင္မန္တံဂၜဳိင္ဒဿံင္ရ၊ စိုတ္ဓါတ္ဆာန္ဍဳင္မန္ကုီ မမိက္တန္တဵပႜဲတိဍာ္ဍဳင္မန္ကုီဂၜဳိင္ဒဿံင္ရ၊ တိဍာ္ဍဳင္မန္ဇုဇညးေတံလဵထၞးလဝ္ကုႝညးေတံဂွ္ ညးေတံေသှံသှဵေလာန္သန္တုဲ တုပ္သဿဟ္ကုႝဇုဇဗဵလညးေတံရ။
ပေရင္သတၲိဗ်တၲိညးေတံ ဂြံအာစိုပ္ကြာန္ကအ္သိုက္ နဴမာဆံက္ပယ်ဳႝေသံဗဿာဂွ္ ကလိဂြံအထိုင္အသး နဴက်ာ္ေဇှာ္ ဘာဂွ္ရ။ ညးေတံလီလဝ္ ညးေတံရဲဇာတိကြာန္ကအ္သိုက္ဂွ္တုဲ ကာလစိုပ္ကအ္သိုက္ဂွ္ ဒဒွ္ရညးေတံရဲကြာန္ဂွ္ဟြံေသင္ဂွ္ ညးေတံဟုီလဵထၞးတပ္ပ္တုဲ နဴဂွ္ ညးေတံ ေပၛာံလုပ္အာဘာလက်ာ္ မဒွ္သၜဲေတၞာ္ညးေတံရ။ “က်ာ္ေဇှာ္ဟုီ မုျဂဳိဟ္ ဢဂြံေဇှာ္ဂလိုင္ဂွ္ေရာ” သာ္ဝြံက်ာ္ေဇှာ္ဂွ္ ဟုီကုႝညးေတံတုဲ ကုႝညးေတံမံင္ပႜဲဗဒမ္ညး ေဖက္ညးတာလ်ဳိင္ အလုႝအသ႘ဗဿာ တံတီအာရ။ ၾကဵဝြံ ေဖက္အလုႝအသ႘ဗဿာတီအာဂွ္တုဲ စှးဒးကုႝမံင္ပႜဲသၛိဒကာဘာညးခိုဟ္ဟ္တံဂွ္ ညးကုႝမံင္ပႜဲသၛိဒကာ ဘာဒိုက္ဂတ္အိုတ္မြဲ ပႜဲကြာန္ဂွ္ရ။
အခိင္ညးေတံ မံင္ပႜဲကြာန္ကအ္သိုက္ဂွ္ ေဖက္မှိဟ္တံတီအာ ဒဒွ္မန္ဍဳင္ေသံဂွ္တုဲ ကုႝပမသရဲကြာန္မြဲတၜ မဒွ္သၛိဝါတ္အိုတ္မြဲ
ပႜဲကြာန္ဂွ္ရ၊ တၜသၛိဂွ္ သြက္ေကာန္ဂမၜဳိင္ ဗစခရံက္ကကုီေလဝ္ သြက္ညးေတံဂွ္ ဍဳန္ကုႝသြခိုဟ္ဟ္ ညံင္ရဵ ဖက္ကုႝဖ်ဳန္စာင္ ကဂမၜဳိင္ရ။ တၜသၛိဂွ္ ဟြံစပုင္ကေရာံညးေတံ မြဲေလွ္၊ သြက္ညးေတံမၢး ျပဳေျပင္လဝ္ခိုဟ္ဟ္ရ၊ စိုတ္ဓါတ္တၜသၛိ မဒွ္ဒကာဘာ က်ာ္ေဇှာ္ဂွ္ သကုႝညးေတံ စိုတ္ဓါတ္ဆာန္ဂကူဂြံျဇဳိဟ္နက္ဂၜဳိင္လၲဴဂၜဳိင္ရ။ စိုတ္ဓါတ္ဂွ္ရ ေရင္တၜဳင္နင္ညးေတံ ဂြံစိုပ္အေမရိ ကာန္ ဂြံကၜဳင္လၛတ္ပေရင္အခိုက္ကှာေကာန္ဍဳင္အေမရိကာန္တံရ။
“က်ာ္ေဇှာ္ဟုီကုႝအဲ ဢဲဒးစဇဗၜဳ ေဍံဂြံခယ်ဢ ေကာန္ဍဳင္ဗဿာ ခါဂွ္ေတွ္ ေဍံဟြံသဿာန္ဢမြဲမြဲသာ္ရ” ဂလာန္ဝြံ ဗုီက်ာ္ေဇှာ္ ေဒၜာံဗ ေတာန္လဝ္ညးေတံဂွ္ ညးေတံ ကေလင္ဟုီထၞးရ။ နာဲဂံင္သၠာဝြံ ၐိုန္ရစိုပ္အေမရိကာန္ကုီေလဝ္ စမံင္ဇဗၜဳဖိုဟ္ဂွ္ ဂြံဆုႝေကတ္ရ။
ညးေတံကလိဂြံအခိင္ပိတၛဲ သြက္ဂြံဆုႝဂဗကုႝေကာန္ဂကူမန္ဂွ္ ဒွ္အရာမဂပ္ဝ္အမ္သဝ္မြဲ သြက္ဂကူမန္၊ ညးေတံဂွ္ဒွ္ကဿဳဲအလုႝ အသ႘အေမရိကာန္၊ သြက္ဂြံလၛတ္ပေရင္ပညာ ေကုာံ ေယန္သှာင္ ပႜဲကဿိန္ဍဳင္အေမရိကာန္ရ။
ပေရင္ဆက္ေဆာံအၾကာ အလုႝအသ႘ၐါဍဳင္ဝြံ စဒက္ပတန္ကၜဳင္ နဴ၁၉၄၀ေတံဂွ္တုဲ ရန္တဿံေကာ္ဘိက္ဂ္ွ္ သြက္ရဲကႜဳိပ္သ ကိုပ္မံက္တိုန္တိဿတိဿ ပႜဲဍဳင္တံဂွ္တံဂွ္ နဴအလုံဂၜးတိတံ မဒွ္ရ။ ရန္တဿံေကာ္ဘိက္ဂွ္ သြက္ဂြံကၜဳိဟ္ခၜင္ေကတ္ ပေရင္အခိုက္ ကှာအၾကာၐါဍဳင္ နကုႝဘာသာေအန္ဂလိက္ mutual interest ရ။
အလုႝအသ႘အေမရိကာန္ သဿာန္ညးေတံသိဿက္ဂြံဆုႝကုႝဂေကာံလုႝပၜန္ႏြံေရာဂွ္ ညးေတံကူခ်ပ္ဂြံ ဂေကာံမန္ ပႜဲအေမရိကာန္၊ ဆဂး ႏံြမံင္ဒှာဲလုႝဟြံတီ။ ၾကဵဝြံညးမှဳံတာလ်ဳိင္တံဂွ္ ျပဳေျပင္စ႘ေရင္ကုႝဂွ္တုဲ ကလိဂြံအေခါင္ဆုႝဂဗကုႝဂကူမန္တံရ။
ပႜဲတရဵေဂတ္လန္ စိုပ္ကဿိန္ဍဳင္အေမရိကာန္ နဒဒွ္ညးစှးဍဳင္ေသံ အလုႝအသ႘ေသံဂွ္ တုပ္သဿဟ္ကုႝညးစှးဍဳင္မန္ အလုႝအ သ႘မန္ကုီ ေကာန္ဂကူမန္တံ သၸေ႐ွ္ေသွ္ရဵဂဵညး ဒုင္တၜဳင္ညးအိုတ္ရ။ ဂြံမိင္ဂလာန္ညးဟုီၾသဝါဒ နကုႝအေရဝ္မန္ဍက္က္ ဟြံ ဖက္ကုႝေသံပၜန္ စပ္ကုႝဒုင္ဂိသြက္ဂကူပၜန္ဂွ္တုဲ စိုတ္ဓါတ္ေကာန္ဂကူမန္ပု႙ သိဿက္သၸေ႐ွ္ေသွ္လတူနာဲဂံင္သကာဂွ္ ဂၜဳိင္တုိန္ကၜဳင္ ညံင္ဍာ္ဒ႘ရ။
နာဲမန္ဒ မဂြံယဿဳနာဲဂံင္သၠာဝြံ ကေလင္စဵစိုပ္ဍဳင္ေသံ နဴကအ္သိက္တုဲဂွ္ နဴဝင္နန္ေကာ္ညးပၜန္ရ။ ဟိုတ္နဴေကၜာန္ပေရင္ဂကူ ဒုင္ဂိသြက္ဂကူဂွ္တုဲ ဂြံအာစိုပ္ဒှာဲခိုဟ္ဟ္ ဟြံဒးေကၜာန္ကေမၜာန္ျဇိဳင္င္ သုီဂြံစိုပ္ဍဳင္အေမရိကာန္ေရာင္ဂွ္ ညးဟုီရ။ ေကၜာန္သြက္ဂကူဂွ္ က်ာ္ၾတဲတြံလဝ္ ဂြံစိုပ္ဍဳင္သြဝ္ကုီေရာင္ဂွ္ေလဝ္ ညးေတံဟုီရ။
နာဲမန္ဒဝြံ အလုႝအသ႘ေသံ ႐ုဲစွ္ နဴဗှတ္ပိေစွ္ာထပွ္တြဳႝရးတုဲ အဆံင္ဆံင္တုဲ ေသွ္ညးေတံမြဲတၜဓဝ္တုဲ ဂြံကၜဳင္စိုပ္ကတ္လၛတ္ ပြဳိင္ၐါေစွ္ာမြဲတၛဲ ပႜဲအေမရိကာန္ရ။ ရန္တဿံအလုႝအသ႘အေမရိကာန္ဂွ္ သြက္ကႜဳိပ္သကိုပ္မမံက္တိုန္တိဿတိဿ ပႜဲဍဳင္ဂၜးကဝ္တံ ဂြံကၜဳိဟ္ခၜင္ပေရင္ဍဳင္ညးတံတုဲ ဇဿာပ္ပ္သှာံ ညးတံေကာ္ဘိက္တဵ ပြဳိင္မြဲသှာံ ၄၅၀၀တၜေရာင္ဂွ္ နာဲျဗဵမကၜာဲဘာသာဂွ္ ဟုီဆက္မိတ္ရ။ ကႜဳိပ္သကိုပ္တဿိတဿိတံဂွ္ ေဂၛင္ဒဿံင္ပႜဲသြာင္နာနာ မပါလုပ္သုီပဲႜပေရင္မ႘ဒ႘ယ်ာေရာင္။ ၐိုတ္ညးသမၲီဒးဂွ္ သကိုပ္ဝန္ေဇှာ္ဍဳင္ေသံေၾတံ နာဲေဇ်ာန္လိတ္ပါဲေလဝ္ ပါလုပ္လဿိဟ္မြဲတၜကုီေရာင္။
အတိုင္နာဲမန္ဒ ေကင္လၛတ္တုဲ ဟုီေသာင္ကလးဂွ္မၢး “ေလွ္ကှာပႜဲဍဳင္ေသံကုႝအခိုက္ကှာဍဳင္မန္တုပ္ပ္ဂြံဆုႝ၊ ေျဂာဝ္ဍဳင္ ေသံပိတှဳင္ ဍဳင္ေတံေလဝ္ပိတှဳင္ကုီ”ေရာင္ဂွ္ ဟုီရ။
ကာလသဿာန္ညးေတံ စပ္ကုႝလညာတ္ညးေတံ ဒုင္ဂိုင္ေကတ္ညးေတံ ဟိုတ္ဂြံစဵမံင္ဍဳင္မန္ေတံ ပြဳိင္ၐါသှာံဂွ္၊ ညးေတံ ဟုီထၞးဂွ္ ေတှာဝ္ဒေတာဝ္ဇုဇညးေတံ နဴကြာန္ညးေတံ ထပ္ွတၜ ကေလင္စဵဍဳင္မန္တုဲ ပိတၜဂွ္ စုတိအာအၾကာဂၜံင္၊ ေသဿဟ္ပန္တၜဂွ္ ေလၛာတ္က်ာ္လၢဳင္တုဲ ကေလင္စဵစိုပ္ဍဳင္ေသံတုဲ နကုႝယဲဇြဟ္ ခ်ဳိတ္အာဖအိုတ္ရ။ လဇုညးေတံေလဝ္ ဗဿာတံ ပန္ဗာ္ဟြံခ်ဳိတ္တုဲ ခဲါကတိုင္တုဲ တိုပ္ဂစိုတ္ေကၜံကုီရ၊ နာဲဍာံေရာင္ မဒွ္အနာဲညးေတံဂွ္ တီေကတ္ဒဒွ္ဂွ္တုဲ အာေကတ္ဇုတ္ရ၊ နာဲဍာံေရာင္ဂွ္ေလဝ္ ေကင္ပလဝ္ေကာန္ပှာန္မန္ ေခတ္ေဗာ္ပၜတရဵေတံ ဗှတ္စွ္ၐါသှာံကုီေရာင္ဂွ္ ညးေတံဟုီထၞး ဝင္ေတှာဝ္ဒေတာဝ္ညးေတံ ဗုီခ်႘ဒ ရာင္ကၜဳင္ရ။ နာဲဍာံေရာင္ဂွ္ ဂၜာဲပြံင္ကုႝမန္ဍဳင္မန္တုဲ စပ္ကုႝပေရင္ဂကူပၜန္ဂွ္ ေကတ္ကၜဳင္တာလ်ဳိင္ဥကၠဌဂေကာံည႘သဿဟ္ဂကူမန္ ဂၜဳိင္ကုႝသှာံကုီရ။
နာဲဍာံေရာင္ေကၜာန္ပေရင္ေယန္သှာင္ ထိင္ဒက္မင္မြဲကေပါတ္ၾကိယာေၾတံတံဂွ္ ပႜဲကိုပ္ကၜာေတံဂွ္ ၾသန္အိုတ္ ဒးဒုင္ဗ်ိဂၜဳိင္ ဆဂး ဗြဲၾကဵဝြံ ပေရင္ဟုီဗ်ိဒန္တံဂွ္ ေအာန္ေစွ္အာရ၊ ဇကုမိညးေတံ ဟုီတာဒှာဟြံမိက္ကုႝေကၜာန္ပေရင္ဂွ္ေရာင္ဂွ္ေလဝ္ ညးေတံဟုီရ။
နဲကဲညးေတံစကာ ပႜဲအရာပေကာံကေပါတ္ေၾတံၾတဟ္တံဂွ္ ညးေတံ ေကာ္ဘိက္မိှဟ္ဗ်ဳဗ်ဳတံတုဲ ကုႝဟုီဂလာန္သ႘ကၜ႘ပႜဲ သၛိဂၜဳိင္တုဲ ဗဲြၾကဵဝြံ ကေပါတ္ေၾတံေၾတံတံဂွ္ ညးတံေကတ္နင္ကုႝဒါန္ကုညးေတံအိုတ္ရ။
“ဍဳင္ပု႙ဟဿဲဍာံ အခိုက္ကှာေယန္သှာင္ဘာသာ လိက္ပတ္ပု႙ႏြံ၊ အခိုက္ကှာေသံဂွ္ ဂြံနဴမန္ရ၊ ဨကရာတ္(ဂှန္)မြဲ (ဂွ္ေလဝ္မန္)၊ မိမဨကရာတ္ဂှန္မြဲဂွ္ေလဝ္ မန္၊ ပု႙စိုတ္ဒးမိပ္ေရာင္ ေတှာဝ္ဨကရာတ္ေသံ ဒွ္မန္” ဂလာန္ဝြံ ညးဟုီရ။ “လဿဳဟ္ဍဳင္ပု႙ဟဿဲ ဝင္ပု႙ႏံြ ပု႙ဒးလၛတ္” ေရာင္။
တုဲပၜန္“ပႜဲသှာံေလာင္ (သၜာတ္ေဇှာ္ဍဳင္ေသံ ) နိမန္လက်ာ္မန္ ဂြံေဖႜာတ္မၛဳႝ ဨကရာတ္ဂြံလာင္မုက္၊ တၛဲလၾကဵအိုတ္ ဂြံပတိုန္ဇြဂြံဂွ္ ဒးေလွ္အခိုိက္ကှာမန္” ေရာင္။ လိက္ဘာသာေသံဂွ္ ကၜဳင္နဴလိက္မန္ဂွ္တုဲ ပစၥဳပၸန္ဝြံ မလိက္ေသံ ဗှတ္၃၅၀၀မ ေကတ္စကာ လဝ္အေရဝ္မန္ေရာင္ဂွ္ေလဝ္ ညးေတံ ဟုီထံက္ထၞးရ။
“ပႜဲကြာန္ၐင္ကဍ႘ဂွ္ မဇပု႙ဍိက္ဖအိုတ္ဂွ္ မန္ေဇတ္တ္၊ လၸပၚပါဲ မန္ဍဳင္ေသံမန္ဍဳင္မန္ညိ သုီဖအိုတ္မန္မြဲစြံ ပု႙ဟုီအေရဝ္မန္ွဂွ္ ေသံတံဟုီ ပု႙ဗဿာ”ေရာင္ဂွ္ေလဝ္ ညးေတံ ဟုီပတိတ္ဗုီေကာန္ဂကူမန္ ပႜဲဍဳင္ေသံတံ ဟုီအေရဝ္ေသံဟြံကၜးတုဲ ဒးဒုင္ဟုီပေတာံ နဒဒွ္ဗဿာရ။ ယင္ဝြံဂွ္ ေခတ္ဏံ ေကာ္ခဵစ ဝါဒမဟာဂကူ ပၚပဲါဂကူရ။
စိုပ္ဍဳင္အေမရိကာန္ဏံ မုေတဿင္တဿဟ္မြဲမြဲ ဂြံဆုႝကုီေရာ အဲသဿာန္ညးေတံဂွ္ “ဂြံဆုႝကုႝမန္ဏံဂွ္ရ” ဂလာန္ဝြံ ဗုီညးေတံ ဂြံဆုႝကုႝဂကူမန္တံတုဲ ဗုီဂကူမန္တံ သၸစဿတ္သမၲီဒုင္တၜဳင္ညးေတံဂွ္ ညးေတံဟုီပတိတ္နဴဂၜမ္ၾသဳိဟ္ရ။
ပႜဲတၛဲအဒိုတ္ဂွ္ နာဲမန္ဒ ကလိဂြံအေခါင္သ႘ကၜ႘တက္က်ာကုႝ ကႜဳိပ္သကိုပ္ေဗာ္သြးေကာန္ဂကူမန္ မေကတ္ဒဿံင္တာလ်ဳိင္ဂေကာံ ဂမၜဳိင္ ပဲႜတြဳႝရးတှဟ္ဟ္ဂမၜဳိင္ကုီရ။
ေကာန္ဂကူမန္ နဴတြဳႝရးအိုဝ္ဟာဲအိုဝ္တံေလဝ္ ကၜဳင္စိုပ္ဆုႝဂဗကုႝညးေတံ ပႜဲဘာမန္ကုီရ။
သဿတ္မန္တံ ညံင္စိုတ္ဓါတ္ဆာန္ဂကူဂြံႏံြဂၜဳိင္ဂွ္ ညးေတံဟုီဗတိုက္ဖေအာဝ္ ပႜဲသဘင္ကှာဂွ္ကုီရ။ ဂတဏံ သြက္ပေရင္ဂကူဂွ္ ႏံြတာလ်ဳိင္သဿတ္တံဂွ္ရတုဲ “ပု႙သဿတ္တံဂွ္ မှိဟ္ေဇှာ္ေဇှာ္တံ ပတိတ္ကုႝလဝ္တမ္တုဲရ ဂတဏံ ပရဲဂြံတိတ္ဂွ္ ပု႙ဒးဆက္ ေကၜာန္အာရ” ။ အဓိပဲါညးေတံမိက္ဂြံသၢးဂွ္တုန္ သဿတ္တံဂွ္ ဒွ္ကၜဳင္ဂကူမန္ နဴမိမဂကူမန္တုဲေရာင္၊ ဣဝြံဂွ္ ေကာ္ခဵစတမ္၊ ယဝ္ဆက္ေကၜာန္အာပေရင္ဂကူမန္မၢး ကလိဂြံပရဲေရာင္။
မန္ဍဳင္ေသံ ယဝ္အာစိုပ္ဍဳင္ညးတံေၾတံဟံသာဝတ႘မၢး ညးတံေကတ္ဖ်ဵနင္တိတုဲ စြံပႜဲဒှာဲပရဲတုဲ သၸေ႐ွ္ေသွ္ရဵဂဵပူဇဵအိုတ္ရ၊ မူဟိုတ္ေရာမၢး မိမဇုဇညးတံေၾတံတံ ဒဿာနဴေဒၜာံေဗၲာန္လဝ္သာ္ဝြံေရာင္၊ အယာံမာတ္ခ႐ွ္တံသဿး စိုပ္ဍဳင္ေဗၢါဟံသာဝတ႘တုဲ ေကတ္ဖ်ဵနင္ဟြံေသင္ ဇကုခမ႘သင္ မှဳံပိုန္ဂၨံဘာမန္ဍဳင္ေသံတံေလဝ္ ေဒၢတ္တဵျပဝသာ္ဝြံကုီရ။ ပႜဲဂွ္ က်ာ္ေဇှာ္ဘာ ဝါတ္နံင္ ေျပာင္၊ ရးပဓုံဌာန႘ေလဝ္ ပါလုပ္မြဲဇကုကုီရ၊ သှာံဂွ္ ပႜဲအၾကာ၁၉၉၅မဒွ္ရ။ အခိင္ကာလဝြံ ညးတံ အာစိုပ္ဍဳင္မန္ (ဗဿာ)တုဲ ကုႝဒါန္သၸလလးကထိုန္ရ၊ က်ာ္ေဇှာ္လၛဳႝတံ တိုင္ဇုလဗဵလညးတံ ဟုီလဵထၞးကၜဳင္လဝ္ဂွ္ ညးတံသုီအာစိုပ္ကြာန္ညးတံေၾတံၾတဟ္ မမှဳံပႜဲဍဳင္မန္ကုီရ။ ညးတံဂြံနင္တိတံဂွ္တုဲ ညးတံပၚပရအ္ကုႝဒကာဘာညးတံ သၸေ႐ွ္ေသွ္ရဵဂဵအိုတ္ကုီရ။
မန္ဍဳင္ေသံလၛဳႝ နကုႝလိက္သက္သ႘သာဓကေၾတံၾတဟ္ညးတံ တိုင္ဇုဇဗဵလညးတံမဟုီလဵခ်ဴထၞးလဝ္ အခိင္ကာလ ျဂိပ္ဒဵ ပှာန္ေတံဂွ္ ကေလင္စဵစိုပ္ဍဳင္မန္တုဲ ခါဲၐံက္ေကတ္ဏာ ထဝ္မိှက္ဗိုတ္ဗၜဲတံေလဝ္ ႏြံအိုတ္ပၜန္ရ၊ ရဲကြာန္ကအ္သိုက္တံ လၛဳႝေလဝ္ ေထင္ခယ်ဂး နာဲဂံင္သၠာ စဵကၜဳင္ဍဳင္မန္ ခဲါၐံက္ထဝ္ကုီရ။
ဟိုတ္နဴဒးပဲါဘဲပှာန္ ဘဲဂစိုတ္သိဿင္ဗဿာအံင္ေဇယ်ဂွ္တုဲ ညးတံဒးတတ္ပယ်ဳႝဍဳင္မန္ကုႝေသံ နကုႝတရဵတိုက္ဂွ္တုဲ ယိုက္ေကတ္ ဏာကေပါတ္အနဂၣတံဂွ္ဟြံမာန္ဂွ္တုဲ ညးတံေကၜာန္လဝ္ပေဟဠိတုဲ တိုပ္ေဒပ္လဝ္ပိုန္ျဂပ္ညးတံ မြဲမြဲဒှာဲ ေကၜာန္လဝ္ဒှာဲစဿတ္ သမၲီမြဲမြဲသာ္တုဲ ခ်ဴစြံလဝ္နကုႝဂလာန္ဂဒိုဟ္ရ။ အဆက္ေဆန္ညးတံေခတ္လဿဳဟ္ဝြံ ကၜတ္ကၜဳင္ခဲါၐံက္ေကတ္အိုတ္ရ။
ရံင္ကုႝသက္သ႘သာဓကသာ္ဝြံတုဲမၢး မန္ဍဳင္ေသံေခတ္ကၜာေတံဂွ္ ဒဒွ္ရဒဵတိတ္ကၜဳင္နဴဍဳင္မန္လဿဳဟ္ဝြံေရာင္ဂွ္ ျပာကတ္တဵရ။
မန္ဍဳင္ေသံ ညံင္ရဵမန္ဍဳင္မန္ကုီ ဂပ္ဝ္ဒးေကၜာန္တၛဲဟံသာဝတ႘လုီေရာင္ဂွ္ နာဲပါန္ထဝ္ မဒွ္ညးမကုႝကသပ္ ေဗာ္ကေလင္ ဒက္ပတန္ဍဳင္မန္ ေဒသဝွတ္ဝိင္ဂွ္ ဟုီဗတိုက္ဖေအာဝ္ရ။
“မိက္ကုႝမန္ဍဳင္ေသံခ်႘ဒရာင္တၛဲဟံသာဝတ႘လုီကုီ၊ ခ်႘ဒရာင္ဒဿံင္သြာင္နာနာဍဳိက္ေပင္မံင္ရ ဆဂး မိက္ဂြံကုႝထၞးဆႏၵပႜဲ႐ုင္ ကလုတ္ဗဿာ၊ ဗုီညးတံ ဒးဒုင္စသိုင္” ဂလာန္ဝြံ အစာပါန္ထဝ္ ဟုီကုႝကသပ္ရ။
ဂလာန္နာဲပါန္ထဝ္ဟုီဗတိုက္ဖေအာဝ္ဝြံ မိက္ဂြံစ႘ပ်းကုႝပဿိက္ဆႏၵေကာန္မန္ဍဳင္ေသံ မဒွ္လှီဍဳင္ဟံသာဝတ႘ရ၊ ဂလိုင္ဝြံေကာန္ ဂကူမန္ မဒဵစိုပ္ဍဳင္ေသံတံ ဒွ္မံင္လှီကုႝဍဳင္မိတိမညးတံေၾတံမၢး ညးတံဂပ္ဝ္ဒးေကၜာန္ဗဒွ္သဘင္ကှာ တၛဲဟံသာဝတ႘လုီ မတုပ္သဿဟ္ကုႝဂကူမန္ မစိုပ္မံင္အလုံလိုက္ကုီေရာင္ မမိက္သၢးရ။ နာဲဂံင္သၠာေလဝ္ ဓညိက္ကႜဳိပ္ ဒုင္ယြံကုီရ။ ညးၐါဝြံေလဝ္ တီဍဳက္ေကဝ္ဒဿံင္ညးသၠံအခိင္ႏံြဍဳင္ေသံေတံကုီရ။
ဆက္ဗ္ွ...
ကေလင္သေရာပ္ေထာံ...
ယေန႕ထိုင္းႏိုင္ငံ ယဥ္ေက်းမႈမွာ ေ႐ွးမြန္ဘုရင့္ႏိုင္ငံေတာ္ေတြရဲ့
ေက်းဇူးမကင္းခဲ့ေၾကာင္း အေျခအတင္ ျငင္းခံုမႈေတြဟာ ဒီလ (ေအာက္တိုဘလ) အေစာပိုင္း
ဘန္ေကာက္ ႏွီးေႏွာဖလွယ္ပြဲမွာ ႐ွင္းလင္း ထင္႐ွားသြားခဲ့တယ္။
အဲဒီႏွီးေႏွာဖလွယ္ပြဲက ဗမာေတြ အျမစ္လာလွန္ခဲ့ၿပီး ထိုင္းႏိုင္ငံကို
ေမာင္းထုတ္ခံခဲ့ရတဲ့ အဲဒီယဥ္ေက်းမႈဟာ ျပန္လည္႐ွင္သန္လာတဲ့ ထိုင္းဘုရင္
စနစ္အတြင္းမွာ မ်ိဳးေစ့ခ် သေႏၶတည္ခဲ့ေၾကာင္း ေဖာ္ထုတ္ျပခဲ့တယ္။ ခ်ဴလာေလာင္ကြန္
တကၠသိုလ္မွာ က်င္းပတဲ့ အဲဒီ ႏွီးေႏွာဖလွယ္ပြဲကို အာ႐ွေရးရာ ေလ့လာေရးဌာန (IAS)က
စည္း႐ံုးဦးေဆာင္ က်င္းပေပးခဲ့တာ ျဖစ္တယ္။မြန္ဘုရင့္ႏိုင္ငံဟာ က်ဴးေက်ာ္သူေတြရဲ့လက္ေအာက္ကို (1757) ခုႏွစ္မွာ
က်ေရာက္ခဲ့တယ္။ အယုဒၶယရဲ့ ထိန္းခ်ဳပ္မႈေအာက္ အနည္းဆံုး ဆယ္စုႏွစ္တစ္ခုစာ
႐ွိခဲ့တဲ့ အဲဒီေဒသကို မြန္ေတြဟာ ဗမာဘုရင္လက္ေအာက္မွာ ေနရမဲ့အစား
ဆုတ္ခြာေျပာင္းေ႐ြ႕ လာၾကတယ္။ အယုဒၶယနဲ႕ ေနာက္လာမည့္ အျခားထိုင္းႏိုင္ငံ
ဘုရင့္ေနျပည္ေတာ္ေတြမွာ မြန္မ်ိဳးႏြယ္ အမ်ိဳးသမီး (၅၀) ေလာက္ဟာ ဘုရင့္မိဖုရား
ေတြနဲ႕ ယေန႕ခ်တ္ကရီမင္းဆက္ ဘုရင္ေတြရဲ့ မိခင္ေတြ ျဖစ္လာခဲ့ၾကတယ္။ ပထမနဲ႕
ဒုတိယရာမာ (Rama) မင္းဆက္ ႏွစ္ဆက္မွာ မြန္မိဖုရား (၇) ပါးစီ ႐ွိၾကၿပီး
တတိယရာမမင္းမွာ (၄) ပါးနဲ႕ စတုတၴ ရာမမင္းမွာ မြန္မိဖုရား (၆) ပါး ႐ွိခဲ့ၾကတယ္။
ပဥၥမ ရာမမင္းမွာ မြန္မိဖုရား (၂၆) ပါး ႐ွိၿပီး အဲဒီထဲက (၉) ပါးဟာ မင္းသားနဲ႕
မင္းသမီးေတြ ေမြးဖြားသန္႕စင္ေပးခဲ့ၾကတယ္။ ဒီႏွီးေႏွာဖလွယ္ပြဲမွာ ပါဝင္တင္ျပ
ေဆြးေႏြးသူေတြရဲ့ တင္ျပခ်က္အရဆိုရင္ အဲဒီမိဖုရားေတြဟာ
သူတို႕ေရာက္ရာနန္းေတာ္ေတြကို မြန္ဓေလ့ မြန္ထံုးစံ မြန္အသံုးအေဆာင္ပစၥည္းေတြနဲ႕
အသြင္ေျပာင္း ပစ္ၾကတယ္။ အျခားမြန္အမ်ိဳးသမီးေတြကိုလည္း နန္းတြင္းမွာ ထပ္ေခၚၿပီး
အမႈေတာ္ ထမ္းေစၾကတယ္။
ထိုင္းႏိုင္ငံဖြား မြန္ပညာ႐ွင္ အြန္ဗန္ဂြ်န္ (Ong Bunjom)က “ထိုင္းမွာ႐ွိတဲ့
အျခားမ်ိဳးႏြယ္စုေတြလိုပဲ မြန္အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ထိုင္းဘုရင့္ နန္းေတာ္ထဲမွာ
ျခားနားတဲ့ က႑အဆင့္ေနရာ အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႕ ႐ွိေနခဲ့ၾကတယ္။
မြန္မႉးမ်ိဳးမတ္ႏြယ္ေတြဟာ မိမိသမီးေတာ္ေတြကို နန္းေတာ္မွာ အမႈထမ္းေစတာဟာ
ထံုးစံပါဘဲ။ ဒါဟာ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဖက္ အက်ိဳး႐ွိေစတဲ့ အစီအမံ ျဖစ္ပါတယ္။
နန္းေတာ္အတြက္ မႉးမတ္ရဲ့ သစၥာ႐ွိမႈကို ျပရာေရာက္ၿပီး
မႉးမတ္ကိုယ္တိုင္အတြက္ကေတာ့ ဘုရင့္သူေကာင္းျပဳမႈနဲ႕ ဘဝလံုၿခံဳေရး အာမခံခ်က္ကို
ရ႐ွိေစပါတယ္” လို႕ ေျပာပါတယ္။ အြန္ဟာ မၾကာေသးခင္ကဘဲ သူ႕ရဲ့ ဘြဲ႕လြန္စာတမ္း
“ရတနာကိုးစင္ေခတ္ (1782-1932) ထိုင္းဘုရင့္နန္းေတာ္တြင္းမွ
မြန္အမ်ိဳးသမီးမ်ား”ကို အၿပီးသတ္ခဲ့တယ္။ သူက မြန္မိဖုရားေတြ အၿမဲတမ္း
ဘုရင့္ေသြးကို ဝမ္းမွာလြယ္ခ်င္ၾကတယ္။ ဒီနည္းနဲ႕ ပိုၿပီးျမင့္တဲ့ ဘဝတက္လမ္း
အာမခံခ်က္႐ွိေအာင္ လုပ္ၾကေၾကာင္း အြန္က မွတ္ခ်က္ခ်ပါတယ္။ မြန္မိဖုရား
အားလံုးေတြထဲက မြန္မ်ိဳးမြန္ႏြယ္ မိဖုရား (၂၁)ပါးဟာ ခ်တ္ကရီမင္းဆက္ မင္းသား၊
မင္းသမီးေတြရဲ႕ မယ္ေတာ္ေတြ ျဖစ္လာၾကတယ္။
ဘုရင္အက္ကာသက္ (E. Ka-that) လက္ထက္မွာ အယုဒၶယနန္းေရာက္ မြန္အမ်ိဳးသမီးေတြထဲက
ေတာ္ဆြန္လာန္ဒါန္သုန္မြန္ (Tao Sangkandarn Thargmon) ဆိုတဲ့ မြန္အမ်ိဳးသမီးဟာ
မင္းသားတပါးနဲ႕ အဦးဆံုး စုလ်ားရစ္ပတ္ ထိမ္းျမားခဲ့တယ္။ သူမဟာ တက္ဆက္ (Thaksin)
ဘုရင့္မႉးမတ္ မေဒါက္ (Ma-dod) ရဲ့ ညီမငယ္ျဖစ္တယ္။ သူမရဲ့ ခ်က္ကရီမင္းဆက္အတြက္
သမီးဦးဟာ ပထမရာမမင္းရဲ့ မိဖုရားေခါင္ႀကီး ျဖစ္လာတယ္။ သူမကို နတ္စ္ (Nak) လို႕
လူသိမ်ားေပမယ့္ ေနာက္ပိုင္းမွာ က႐ြမ္ဆြမ္ဒက္ဖရာအင္ဒရာမတ္ (Krom Sondij Phra
Indramart) ဘြဲ႕တံဆိပ္ ေပးသနားျခင္းခံ ရတယ္။ သူမကို အမာရင္ၾတာ မိဖုရားႀကီး
(Queen Amarintra) လို႕လည္း ေခၚၾကတယ္။ သူမရဲ့ ရင္ေသြးေတာ္ (၁၀) ပါးထဲက
သားေတာ္ဟာ ဒုတိယရာမဘုရင္ ျဖစ္လာတယ္။ ပထမရာမမင္းမွာ မိဖုရား (၂၈) ပါး႐ွိတဲ့အနက္
(၇) ပါးက မြန္ေတြျဖစ္ၿပီး နတ္စ္က မိဖုရားေခါင္ႀကီး ျဖစ္တယ္။ ဒါဟာ မြန္႐ိုးရာ
ဓေလ့ထံုးတမ္းေတြနဲ႕ ရင္ေသြးေတာ္ေတြကို ေမြးျမဴထိန္းေက်ာင္းႏိုင္ဖို႕
ေဆြမ်ိဳးသဂၤဟ အေျမာက္အမ်ား နန္းေတာ္ေရာက္လာဖို႕ လမ္းခင္းေပးသလို ျဖစ္ေနခဲ့တယ္။
အက်ိဳးဆက္အေနနဲ႕ မြန္ေတြရဲ့လက္မွာ ႀကီးျပင္းလာခဲ့တဲ့ ဒုတိယရာမဟာ မြန္ေတြကို
သိပ္ခ်စ္ျမတ္ႏိုးၿပီး မြန္မိဖုရားေလးပါးနဲ႕ ရင္ေသြးရတနာေတြ ရ႐ွိခဲ့တယ္။ အြန္ဟာ
“1814 မွာ ဒုတိယရာမာမင္းဟာ သူရဲ့ (၁၀) ႏွစ္သား သားေတာ္ေမာင္းကြတ္ (Mongkut) ကုိ
ဗမာျပည္က နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္ ထြက္ေျပးလာတဲ့ ေဆြမ်ိဳးေတာ္ေတြကို သြားႀကိဳဖို႕
ေစလႊတ္ခဲ့တယ္” လို႕ေျပာတယ္။ အဲဒီေမာင္းကြတ္မင္းသားဟာ စတုတၴရာမာမင္းအေနနဲ႕
နန္းဆက္ခံတဲ့အခါ မြန္မိဖုရား (၆) ပါး ႐ွိခဲ့တယ္။ သူရဲ့ မိဖုရားေခါင္ႀကီးဟာ
မြန္ျဖစ္ၿပီး ဘြဲ႕ေတာ္က က႐ြမ္ဆြမ္ဒက္ဖရာ သက္ဆီရင္ၾတာမၾတာ (Krom Somdej Phara
Thepseirintrama Taya) ျဖစ္တယ္။ သူမဟာ ရင္ေသြးရတနာ (၄) ပါးထြန္းကားၿပီး
အနာဂါတ္မွာ ပဥၥမရာမာမင္း ျဖစ္လာခဲ့ ခ်ဴလာေလာင္ကြန္ မင္းသား အပါအဝင္ ျဖစ္တယ္။
ခ်ဴလာေလာင္ေကာင္ မင္းသားဟာ ငယ္စဥ္ကတည္းက မြန္ဓေလ့ထံုးစံေတြနဲ႕ ယဥ္ပါးေနခဲ့ၿပီး
ဒီယဥ္ေက်းမႈကို ခ်စ္ျမတ္ႏိုးသူလည္း ျဖစ္တယ္။ သူဟာမြန္မိဖုရား (၂၆) ပါးထိ
ရယူခဲ့တယ္။ သူရဲ့ မယ္ေတာ္စ်ာပနာအခမ္းအနားမွာ မြန္ယဥ္ေက်းမႈအဆိုအကအဖြဲ႕ကို
ေျဖေဖ်ာ္ခြင့္ေပးခဲ့တယ္။ ဒါဟာ မြန္အႏုပညာ႐ွင္ေတြအေနနဲ႕ ထိုင္းနန္းေတာ္တြင္း
ပထမဦးဆံုးအႀကိမ္ ေျဖေဖ်ာ္ခြင့္ရတာ ျဖစ္တယ္။ ေမာင္းကြတ္ဘုရင္ရဲ့ မိဖုရားနဲ႕
သားေတာ္ သမီးေတာ္ေတြအတြက္ စာသင္ေပးရတဲ့ ဆရာမ အန္နာ (Anna Deonoroens)
မိဖုရားေခါင္နဲ႕ ပါတ္သက္ၿပီး အေတြ႕အႀကံဳ အမ်ားႀကီး ႐ွိခဲ့တယ္။ သူမရဲ့ “အဂၤလိပ္
အုပ္ခ်ဳပ္မႈနဲ႕ ထိုင္းဘုရင့္နန္းေတာ္” စာအုပ္မွာ မိဖုရားေခါင္ရဲ့
အတြင္းေရးေတြနဲ႕ ပတ္သက္ၿပီး အခန္းတခန္စာ အသားေပး ေရးသားခဲ့တယ္။ သူမက မေမႊးငံု
(Hidden Perfume) လို႕ေခၚတဲ့ မိဖုရားတပါးဟာ နန္းတြင္းေရး ဝင္ေရာက္စြက္ဖက္မႈနဲ႕
အက်ဥ္းခ် ခံခဲ့ရတဲ့ အေၾကာင္း ေရးသားထားတယ္။ သူမေရးထားတဲ့အတိုင္းဆိုရင္ “သူမဟာ
သားေတာ္ေမာင္ကတဆင့္ အရင္သူ႕ဘႀကီးေတာ္ ေနရာမွာ သူမရဲ႕ ေနာင္ေတာ္ကို ခန္႕အပ္ဖို႕
အသနားခံတယ္။ ဘုရင့္မင္းျမတ္က အဲဒီေနရာမွာ အျခားအမတ္တေယာက္ ေ႐ြးထားၿပီးသားဆိုတာ
မသိ႐ွာဘူးတဲ့။ အြန္က ႐ွင္းျပပါတယ္။ အဲဒီမေမႊးငံုဆိုသူဟာ ခ်ာခြ်မ္မန္ဒါဆြန္စလင္
(Chaochom Marnda Sonklin) ျဖစ္ၿပီး မင္းသားကရစ္ဒါဖီဟန္ (Kriradaphiharn) ရဲ့
မြန္မ်ိဳးႏြယ္မယ္ေတာ္ျဖစ္တယ္။ သူက ဆက္႐ွင္းျပပါတယ္။ “မင္းဆက္တိုင္းမွာ
မြန္နန္းတြင္းသူေတြဟာ ႏိုင္ငံေရးမွာ ပါဝင္ပတ္သက္မႈ ႐ွိၾကတယ္။
တိုက္႐ိုက္မဟုတ္ေပမ့ဲ ၾသဇာအာဏာ အျပည့္႐ွိၾကတယ္။ မိဖုရားေခါင္ႀကီး (သို႕)
မိဖုရားျဖစ္လာတဲ့ သူတိုင္း မိမိေဆြမ်ိဳး သားခ်င္းေတြရဲ့ နန္းတြင္း ရာထူးတက္လမ္း
ေျဖာင့္ျဖဴးဖို႕ ကူညီၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္မင္းသား မယ္ေတာ္ေတြနဲ႕ ခ်တ္ကရီမင္းေတြက
ဆက္ႏြယ္ဆင္းသက္သူ အားလံုးဟာ ထိုင္းႏိုင္ငံေရးမွာ ႀကီးစြာ ပါဝင္ပါတ္သက္မႈ
႐ွိၾကတယ္။”
မိဖုရား မေမႊးငံုအေနနဲ႕ အမွန္တကယ္ နခြန္ေခၚနီကန္ၿမိဳ႕ (Maung Kakhon Kaunakan)
စားလည္းျဖစ္ေစခ်င္တာ သူ႕ေမာင္ေတာ္ဘဲ ျဖစ္တယ္။ အဲဒီၿမိဳ႕က အခုဖရပရာဒင္ (Phra
Pradaeng) ခ႐ိုင္ျဖစ္တယ္။ အင္နာဟာ မေမႊးငံုအတြက္ ၾကားဝင္ ေျပာဆိုေပးရာမွာ
ေအာင္ျမင္မႈ ရခဲ့တယ္။ သူမကို အက်ဥ္းကလႊတ္ၿပီး စာဆက္သင္ခြင့္ ျပဳလိုက္တယ္။
ဒီအျဖစ္အပ်က္မွန္ေၾကာင္း ၁၈၆၅ ခုႏွစ္ အင္နာဆီဘုရာင္မင္းျမတ္ ေရးတဲ့ စာလႊာအရ
သိရတယ္။ “သင့္ကိ အသိေပးခ်င္တာက သင့္ေက်ာင္းသူ မကလင္ (Lady Klin) ကို
ဘုရင့္ျပစ္ဒဏ္က လြတ္ၿငိမ္းခြင့္ ေပးလိုက္တာဘဲ ျဖစ္တယ္။” အဲဒီစာလႊာထဲမွာ ပါတယ္။
အင္နာရဲ့ စာအုပ္ထဲမွာ “ေက်ာင္းသူတေယာက္အေနနဲ႕ သူမဟာ ထူးထူးျခားျခား
စာ႐ံုစူးစိုက္မႈ႐ွိၿပီး လံုလဝိရိယလည္း ေကာင္းပါတယ္။ အဂၤလိပ္စာ
အဖတ္နဲ႕ဘာသာျပန္ရာမွာ တိုးတက္မႈဟာ အံ့မခန္းပါဘဲ”လို႕ ေရးထားပါတယ္။ သူမရဲ့
ဘာသာျပန္ခ်က္မ်ားထဲမွာ ကြၽန္ဆန္႕က်င္ေရးဝတၴဳ “ဦးေလးတြမ္” (Uncle Tom’s
Calin)လည္း ပါဝင္ပါတယ္။ အဲဒီစာအုပ္က မိဖုရားကို ကြၽန္ေတြေပၚ
သက္ၫွာေကာင္းမြန္စြာ ျပဳစုေစာင့္ေ႐ွာက္ၿပီး အခေပးမႈေတြ စတင္လာေစခဲ့ပါတယ္လို႕
အြန္က ေျပာပါတယ္။ သူမက ထိုင္းႏိုင္ငံ ကြၽန္ျပဳမႈ ဖ်က္သိမ္းေရး
ပထမဆံုးလိုလားသူမ်ားထဲမွာ ထည့္သြင့္ႏိုင္တယ္လို႕လည္း ေျပာတယ္။
စတုတၴ ရာမမင္းလက္ထက္မွာ တစ္လင္တစ္မယားစနစ္ တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ ခ်မွတ္လာတာနဲ႕အမွ်
မြန္နန္းတြင္းသူေတြ အေရအတြက္ က်ဆင္းခဲ့ရတယ္။ မ်ားစြာေသာ မြန္မိဖုရားေဟာင္းေတြဟာ
မြန္ဓေလ့ထံုစံကို ထုိင္းလူ႕အဖြဲ႕အစည္းတြင္း ေရာယွက္ေပါင္းစပ္ႏိုင္ဖို႕
က႑တရပ္အေနနဲ႕ ဆက္လက္ပါဝင္ခဲ့ၾကတယ္။
“မြန္ေတြရဲ့၊ ဘာသာေရး၊ အႏုပညာနဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈဟာ နန္းတြင္းကေန အရပ္ထဲကို
ပ်ံ႕ႏွံ႕သြားတယ္။ ဘာျဖစ္လို႕လည္းဆိုေတာ့ အတိတ္နဲ႕ ပစၥဳပၸန္က
ထိုင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွာ ပါဝင္သူမ်ားစြာဟာ မြန္မ်ိဳးႏြယ္ေတြ ျဖစ္လို႕ပါဘဲ”လို႕
အြန္က မွတ္ခ်က္ျပဳပါတယ္။
(27/ 10/ 07 ရက္ေန႕ထုတ္ The Nation သတင္းစာပါ Suthatra Bhimiphrabhas ရဲ့ Mon
Lives and Mothers of Kings ကို ျပန္ဆိုပါတယ္။
ခင္မင္ေသာ
ေရႊအိမ္စည္www.shweaimsi.ning.com
ဆက္ဗ္ွ...
ကေလင္သေရာပ္ေထာံ...
အင္းအိုင္မ်ားစြာကို ေက်ာ္ျဖတ္ဖူးေသာ္လည္း ဤမွ်က်ယ္ဝန္း နက္႐ိႈင္းေသာ ေရနက္ကြင္းႀကီးကုိ ဤတစ္ႀကိမ္သာ ေက်ာ္ျဖတ္ဖူးပါသည္။ ဤခရီးသည္ ကြၽန္ေတာ့္အတြက္ စြန္႕စားခန္းတစ္ခု ျဖစ္ပါသည္။ ေရနက္ကြင္းထဲတြင္ ျဖတ္သြားေနစဥ္ ဆတ္သြားရြာ အေျခခံပညာ မူလတန္း ေက်ာင္းေလးကို ေရပတ္လည္ဝိုင္းလ်က္ ေတြ႕ျမင္ရပါသည္။ ေက်ာင္းသားမ်ား၏ ေက်ာင္းႀကိဳယာဥ္မွာ ေလွေလးမ်ား ျဖစ္သည္။ ေက်ာင္းသားအခ်ဳိ႕ကုိ မိဘမ်ား၊ အစ္ကုိအစ္မမ်ားက ေလွေလွာ္၍ လုိက္ပို႕ေပးၿပီး အခ်ဳိ႕က ကိုယ့္ေလွ ကိုယ္ေလွာ္၍ ေက်ာင္းသုိ႕လာေနသည္ ကိုေတြ႕ရသည္။ ဤေဒသတြင္ ေလွသည္ အဓိက ဆက္သြယ္ေရး ယာဥ္ျဖစ္သျဖင့္ ေလွမရွိလွ်င္ မိုးတြင္းအခါ၌ ကူးသန္းသြားလာရန္ မျဖစ္ႏိုင္ပါ။
ကြၽန္ေတာ္၏ ခရီးေဖာ္ ဓာတ္ပံုဆရာ ကိုေအးသိန္း(အသုတ္)က ''ေရနက္ကြင္းထဲမွာ သြားရတာ ခရီးတြင္တယ္။ ဒီခရီးကုိ ေႏြဘက္ေမာ္ ေတာ္ကားနဲ႕သြားရင္ အဆင့္ဆင့္ေကြ႕ရတဲ့အတြက္ အခ်ိန္သိပ္ကုန္တယ္။ လူလဲ သိပ္ပင္ပန္းတယ္၊ အခုလို ပဲ့ေထာင္နဲ႕သြားေတာ့ အသာထိုင္လိုက္ သြားလို႕ရတယ္၊ ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ ေရလမ္းကို ပိုႀကိဳက္တယ္''ဟု ေျပာသည္။ ဗိုက္ဆာလာေသာအခါ ေလွေပၚမွာပင္ ထမင္းခ်ဳိင့္ဖြင့္စားႏိုင္ သျဖင့္ အဆင္ေျပပါသည္။
ငဝန္ျမစ္သို႕ ေရာက္လွ်င္ ကူးတို႕ျဖင့္ တစ္ဘက္ကမ္းသို႕ ကူးလိုက္သည္ႏွင့္ ပုသိမ္ခ႐ိုင္ သာေပါင္းၿမိဳ႕နယ္၊ ကြင္းေပါက္ေက်းရြာသို႕ ေရာက္သြားပါသည္။ ရြာထိပ္ျမစ္ကမ္းပါးေပၚတြင္ ေရႊေရာင္တဝင္းဝင္းျဖင့္ ဖူးျမင္ရေသာ ေစတီေလးမွာ ေအာင္သိဒၶိေစတီ ျဖစ္ပါသည္။ ရခိုင္႐ိုးမ ေတာင္တန္း ေတာင္စြယ္မ်ား ေရနက္ကြင္းမ်ားကို ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံျပဳလ်က္ တည္ထားသည့္ ထိုေစတီေလး၏ ပံုရိပ္ႏွင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ အေနအထားသည္ ေဆးေရာင္စံုပန္းခ်ီကား တစ္ခ်ပ္ႏွင့္ တူေနပါသည္။
ဧရာဝတီျမစ္မွ ခြဲထြက္စီးဆင္း လာေသာ ငဝန္ျမစ္သည္ သမိုင္းစဥ္ ရွည္လ်ားေသာ ျမစ္ျဖစ္ၿပီး ျမစ္ကမ္း ပါးဝဲယာတြင္ ပုသိမ္ ၃၂ ၿမိဳ႕ႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ သမိုင္းေျခရာမ်ားကို ေတြ႕ႏိုင္ပါသည္။ ပုသိမ္ ၃၂ ၿမိဳ႕အနက္ အမ်ားစုမွာ ယခုအခ်ိန္ထိ ဆက္လက္ တည္ရွိေနေသာ္လည္း အခ်ဳိ႕မွာ မထင္မရွား ေပ်ာက္ကြယ္သြားေၾကာင္း သိရပါသည္။ ကြင္းေပါက္ေက်းရြာမွ အသက္ ၆ဝ ႏွစ္ရွိ ဦးစိန္ဝင္းက ''ေအာင္သိဒၶိမတည္မီ ဒီဘုရားကုန္းမွာ ကိုးေတာင္ျပည့္ ေစတီေလး တည္ခဲ့ဖူးတယ္။ ေစတီတည္ဖို႕ ဘုရားကုန္းကို ရွင္းလင္းတဲ့အခါ ေရွးေဟာင္းအုတ္က်ဳိးေတြ စုပံုထားတာေတြ႕ရတယ္။ အုတ္ပံုကိုဖယ္ေတာ့ ႐ုပ္ပြားေတာ္တစ္ဆူရဲ႕ ဦးေခါင္းေတာ္ ေပၚလာတယ္။ ႐ုပ္ပြားေတာ္ စုစုေပါင္း သံုးဆူရွိၿပီး အေနာက္ေျမာက္ဘက္ကို မ်က္ႏွာမူေနတယ္လို႕ ဘုရားလူႀကီးေတြ ေျပာတာမွတ္မိေနတယ္။ တင္ပလႅင္ေခြ ႐ုပ္ပြားေတာ္ သံုးဆူဟာ ဥာဏ္ေတာ္ ငါးေတာင္ ေျခာက္ေတာင္ေလာက္ ျမင့္တယ္လို႕ ေျပာၾကတယ္။ အဲဒီေနရာဟာ ေရွးေဟာင္းဘုရား တစ္ဆူရဲ႕ ဌာပနာတိုက္ျဖစ္ၿပီး မြန္စာနဲ႕ ေရးထားတဲ့ ေရွးေဟာင္းအုတ္ခ်ပ္ေတြလဲ ေတြ႕ရတယ္လို႕ အသက္ ၈၈ ႏွစ္ရွိတဲ့ အဘဦးလွေမာင္ ေျပာသြားတယ္''ဟု ရွင္းျပသည္။
ကြင္းေပါက္ရြာသား အသက္၆၇ႏွစ္ရွိ ဦးလွျမင့္ကလည္း ''အဲဒီေနရာဟာ ေရွးေဟာင္းဘုရားတစ္ဆူရဲ႕ ဌာပနာတိုက္ျဖစ္ေပမယ့္ အဖိုးတန္ ရတနာပစၥည္းေတြ မရွိေတာ့ပါဘူး။ ႐ုပ္ပြားေတာ္သံုးဆူကိုတူးေဖာ္တဲ့အခါ ေျမဆီမီးခြက္ ၆ဝ ေက်ာ္၊ ၇ဝ ေက်ာ္ ေတြ႕ၿပီး ေငြသားဓာတ္ေတာ္ၾကဳတ္ တစ္ခုလဲေတြ႕တယ္။ အဲဒီဓာတ္ ေတာ္ၾကဳတ္မွာ မြန္အကၡရာစာေတြ ေရးထားၿပီး အုတ္ခ်ပ္ေတြမွာလဲ မြန္စာပါတယ္လို႕ ေျပာၾကတယ္။ အားလံုးကို ကိုးေတာင္ျပည့္ေစတီမွာ ဌာပနာလိုက္တဲ့အတြက္ အေထာက္ အထားျပစရာ မရွိေတာ့ပါဘူး''ဟု ရွင္းျပပါသည္။ ထိုစဥ္က တည္ခဲ့ေသာ ကိုးေတာင္ျပည့္ ေစတီေလးသည္ ႏွစ္ေပါင္း ၆ဝေက်ာ္၊ ၇ဝ ခန္႕ၾကာေသာ္အခါ ေလဒဏ္မိုးဒဏ္ သဘာဝေဘးရန္ေၾကာင့္ ပ်က္စီးယိုယြင္းလာသျဖင့္ ကြင္းေပါက္ ရြာသားမ်ား စုေပါင္းကာ ဥာဏ္ေတာ္ ၂၃ ေတာင္ျမင့္သည့္ ေအာင္သိဒၶိေစတီေတာ္ကို ရံေစတီ ရွစ္ဆူႏွင့္တကြ အသစ္တစ္ဖန္ တည္ထားႏိုင္ခဲ့ပါသည္။
ဤဘုရားကုန္းသည္ ေရွးမြန္ဘုရင္မ်ား၊ မြန္ၿမိဳ႕စားနယ္စားမ်ား လက္ထက္ကပင္ ဘုရားေစတီတည္ ထားခဲ့သည့္ ဘုရားကုန္းျဖစ္ေၾကာင္း ထင္ရွားေသာ္လည္း ဌာပနာတိုက္ထဲတြင္ ေရာက္ေနေသာ သမိုင္း အေထာက္အထားမ်ားကို ေႏွာင္းလူမ်ား ျပန္လည္ၾကည့္႐ႈခြင့္ မရေတာ့ပါ။ ဤဘုရားကုန္းသည္ ေရွးမြန္ဘုရင္မ်ား ဘုရားတည္ခဲ့ေသာ ေနရာျဖစ္လွ်င္ ဘုရားအနီးရွိ ကြင္းေပါက္ရြာသည္လည္း ေရွးမြန္မ်ားေနထိုင္ခဲ့သည့္ မြန္ေက်းရြာေဟာင္း ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ ဘုရားသမိုင္းႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ အေထာက္အထားမ်ား မရွိေတာ့သျဖင့္ ရြာသမိုင္းလည္း မထင္မရွား ျဖစ္သြားခဲ့ပါသည္။ ထို႕ေၾကာင့္ ေဒသခံေက်းရြာလူႀကီးမ်ား၏ ရွင္း လင္းေျပာၾကားခ်က္မ်ားကုိသာ အေကာင္းဆံုးသမိုင္းမွတ္တမ္းအျဖစ္ လက္ခံခဲ့ရပါသည္။
ကြင္းေပါက္ရြာသား ဦးစိန္ဝင္း၊ ဦးလွျမင့္တို႕သည္ ေအာင္သိဒၶိေစတီ ေတာ္၏ သမိုင္းေနာက္ခံကုိ စိတ္ပါ ဝင္စားစြာ ရွင္းျပခဲ့ၿပီး လိုအပ္ေသာ အခ်က္မ်ားကို အျခားရြာသားမ်ားက ျဖည့္စြက္ေျပာျပၾကပါသည္။ တစ္ရြာလံုး လက္ညီတက္ညီ ေျပာျပျခင္း ျဖစ္သျဖင့္ ေက်နပ္ဖြယ္ ေကာင္းလွပါသည္။ ထို႕ျပင္ ရြာအေရွ႕ဘက္ရွိ လဟာႀကီး ေရနက္ကြင္းကိုျဖတ္၍ ႐ိုးမေတာင္ေျခရွိ ေတာရေက်ာင္းသို႕ သြားေရာက္ေလ့လာရန္ ရြာခံဦးကိုေခြးက ပဲ့ေထာင္ေမာ္ေတာ္ျဖင့္ ပို႕ေပးၿပီး ဦးဝင္းညြန္႕၊ ဦးၿငိမ္းတင္တုိ႕ ညီအစ္ကိုကလည္း ခရီးစဥ္အစအဆံုး တက္ တက္ၾကြၾကြ ပါဝင္ကူညီသျဖင့္ အဆင္ေျပခဲ့ပါသည္။
ကြၽန္ေတာ္တုိ႕သည္ ေနာက္ေန႕တြင္ ပုသိမ္ ၃၂ ၿမိဳ႕စာရင္းဝင္ ေခနံရြာသို႕ ခရီးဆက္ၾကပါသည္။ ေခနံ ရြာသည္ ငဝန္ျမစ္အေနာက္ဘက္ကမ္း တြင္ရိွၿပီး ကြင္းေပါက္ရြာႏွင့္ ႐ိုးေခ်ာင္း ကေလးတစ္ခုသာ ျခားေနပါသည္။ ေရွးေခတ္က စည္ကားေသာ မြန္ၿမိဳ႕ ရြာႀကီးတစ္ခုျဖစ္ၿပီး ပုဂံေခတ္ နရပတိစည္သူမင္းလက္ထက္ ပုသိမ္ ၃၂ ၿမိဳ႕စာရင္းတြင္ အမွတ္စဥ္ ၂၄ ၌ ပါဝင္ခဲ့သည္။ မူလအမည္မွာ က်ဳိက္ခရံ ေဟနံျဖစ္ၿပီး ဒုတိယ အမည္ႏွင့္ တတိယအမည္မွာ ေခနံဟု ေတြ႕ရသည္။ ကုန္းေဘာင္ေခတ္ သာယာဝတီမင္း (၁၁၉၉-၁၂ဝ၈) လက္ထက္ပုသိမ္ ၃၂ ၿမိဳ႕စာရင္း အမွတ္စဥ္ ၃ဝ တြင္လည္း ေခနံဟု ပါရွိပါသည္။
ေရွးေခတ္က မြန္လူမ်ဳိးမ်ား ေနထိုင္ခဲ့သည့္ ေခနံသည္ ယခုအခါ ေက်းရြာႀကီးတစ္ရြာအဆင့္ျဖစ္ေန သည္ကိုေတြ႕ရသည္။ ရြာထိပ္ရွိသာ သနာ့ဟိတကာရီေက်ာင္းတိုက္အဝင္ မုခ္ဦး စႀကႍႏွင့္ ေက်ာင္းတိုက္ႀကီး ၏ထည္ဝါခမ္းနားမႈမွာ ရြာအဆင့္ မဟုတ္ဘဲ ၿမိဳ႕အဆင့္ျဖစ္ေနေၾကာင္း သတိျပဳမိပါသည္။ ထို႕ေၾကာင့္ ေခနံ သည္ ေရွးအခါက ပုသိမ္ ၃၂ ၿမိဳ႕ စာရင္းဝင္ ၿမိဳ႕တစ္ၿမိဳ႕ျဖစ္ခဲ့သည္ဟု ယံုၾကည္မိပါသည္။ ရြာအတြင္း၌ရွိေသာ အိမ္မ်ားမွာ ျမန္မာအိမ္မ်ားႏွင့္ မတူဘဲ ေရွးေဟာင္းမြန္အိမ္ႀကီးမ်ားႏွင့္ တူေနေၾကာင္း ေတြ႕ရပါသည္။
ကြၽန္ေတာ္တို႕ ေခနံရြာသို႕ သြားျခင္းမွာ သမိုင္းေဟာင္းကို တူးေဖာ္ ရန္မဟုတ္ပါ။ ေခနံရြာတြင္ တူးေဖာ္ ရရွိထားသည့္ ေရွးေဟာင္းဘုရား ႐ုပ္ ပြားေတာ္မ်ားကို ေလ့လာမွတ္တမ္း တင္ရန္ သြားေရာက္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ႐ုပ္ပြားေတာ္မ်ားကို ေခနံရြာအတြင္း ႏွစ္ေနရာ၌ သီးျခားေတြ႕ရွိျခင္းျဖစ္ၿပီး ႐ုပ္ပြားေတာ္ ၁၄ ဆူေတြ႕ရွိပံုကို ေဒသခံ အသက္ ၅၅ ႏွစ္အရြယ္ ဦးကံညြန္႕က ရွင္းျပပါသည္။ ဦးကံညြန္႕က ''ကြၽန္ေတာ္တုိ႕ရြာဟာ ငဝန္ျမစ္ကမ္းမွာ ရွိတဲ့အတြက္ မၾကာခဏ ေရတက္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ အရင္က အိမ္ေတြရွိေပမယ့္ ဘယ္သူမွ မေနႏုိင္ဘဲ ေျပာင္းေရႊ႕သြားခဲ့ပါတယ္။ ၁၃၅၂ ခုႏွစ္မွာ တန္ေဆာင္တိုင္ပြဲ အတြက္ မ႑ပ္ထိုးဖို႕ ေျမတူးေတာ့ အလတ္စား႐ုပ္ပြားေတာ္တစ္ဆူ စေတြ႕ တယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ လူႀကီးေတြကုိ အသိေပးၿပီး စနစ္တက် ဆက္တူးတဲ့အခါ ေျခာက္ေပအနက္ အုတ္႐ိုးဆံုး ေတာ့ ႐ုပ္ပြားေတာ္ ၁၄ ဆူေတြ႕ရပါတယ္။ ဥာဏ္ေတာ္ အျမင့္ဆံုးက ၂၇ လက္မ ရွိပါတယ္။ အရြယ္အစား မ်ဳိးစံုပါဝင္တာေတြ႕ပါတယ္။ အုတ္ ခ်ပ္ေတြက ဒီေခတ္အုတ္နဲ႕ မတူဘူး။ အလယ္မွာ ခ်က္မပါတဲ့ လက္အုတ္ ေတြပါ။ ဘုရားေတြကို စနစ္တက် အုတ္႐ိုးစီၿပီး ေျမျမႇဳပ္ထားေပမယ့္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေရတိုက္စားၿပီးေပၚလာ ျခင္းျဖစ္ပါတယ္''ဟု ရွင္းျပသည္။
ေခနံရြာတြင္ ေရွးေဟာင္း႐ုပ္ပြားေတာ္မ်ား တူးေဖာ္ရရွိေသာ သတင္းၾကားေသာအခါ ပုသိမ္ၿမိဳ႕မွ ေရွးေဟာင္းသုေတသန ပညာရွင္မ်ား လာေရာက္ေလ့လာၾကည့္႐ႈခဲ့ၿပီး အင္းဝေခတ္ေႏွာင္းပိုင္းလက္ရာ ဗုဒၶ႐ုပ္ပြားေတာ္မ်ားျဖစ္သည္ဟု မွတ္ခ်က္ခ်ခဲ့ေၾကာင္း သိရပါသည္။ ေခတ္တစ္ေခတ္ႏွင့္ တစ္ေခတ္ ႐ုပ္ပြားေတာ္ ထုလုပ္ပံုမတူညီဘဲ အင္းဝေခတ္တြင္ ထံုးေက်ာက္၊ ကုန္းေဘာင္ေခတ္တြင္ စက်င္ေက်ာက္ျဖင့္ ထုလုပ္ေလ့ရွိပါသည္။ ေခနံရြာတြင္ေတြ႕ရွိေသာ ႐ုပ္ပြားေတာ္မ်ားမွာ ထံုးေက်ာက္ျဖစ္သျဖင့္ အင္းဝေခတ္ေႏွာင္းပိုင္းလက္ရာဟု သတ္မွတ္ျခင္း ျဖစ္ပါသည္။
႐ုပ္ပြားေတာ္မ်ားသည္ ဥာဏ္ေတာ္ကြာျခားေသာ္လည္း အားလံုးသည္ ဘူမိဖႆမုျဒာမ်ားျဖစ္သည္။ ႐ုပ္ပြားေတာ္အခ်ဳိ႕တြင္ တကဲမပါေသာ္လည္း အမ်ားစုမွာ တကဲႏွင့္ ပလႅင္ တစ္ဆက္တည္း ထုလုပ္ထားေၾကာင္းေတြ႕ရသည္။ ေခနံရြာေျမာက္ ပိုင္းတြင္လည္း ႐ုပ္ပြားေတာ္မ်ား တူးေဖာ္ရရွိဖူးေၾကာင္း သိရသျဖင့္သြား ေရာက္ၾကည့္႐ႈရာ ႐ုပ္ပြားေတာ္ ၂၈ ဆူ ဖူးေတြ႕ရပါသည္။ ႐ုပ္ပြားေတာ္မ်ားကို ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေနေသာ အသက္ ၇၅ ႏွစ္ ရွိေနၿပီျဖစ္ေသာ ေခနံရြာသားႀကီး ဦးထြန္းႏုက ''ဒီရြာကို ပုသိမ္ ၃၂ ၿမိဳ႕ စာရင္းဝင္ ေခနံရြာလို႕ ေျပာေနၾကေပမယ့္ ေခမာမိဖုရား ႀကီးေနခဲ့တဲ့ ေခမာၿမိဳ႕ေဟာင္းလို႕ ေရွးလူႀကီးေတြ ေျပာဖူးပါတယ္။ ဒီေနရာဟာ ေခမာၿမိဳ႕ေဟာင္းရဲ႕ နန္းဦးဘုရား ျဖစ္တဲ့အတြက္ ႐ုပ္ပြားေတာ္ေတြ တူးေဖာ္ရရွိတယ္လို႕ ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ ေခမာၿမိဳ႕ေဟာင္းနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ အေထာက္အထား မျပႏိုင္ေပမယ့္ မြန္ေတြေနတဲ့ မြန္ရြာႀကီး ျဖစ္ခဲ့တာေတာ့ ေသခ်ာပါတယ္၊ ေခမာမိဖုရားႀကီးဟာလဲ မြန္ဘုရင္တစ္ပါးရဲ႕ မိဖုရား ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္''ဟု စိတ္ဝင္စားဖြယ္ ရွင္းျပပါသည္။
ကြၽန္ေတာ္သည္ ငဝန္ျမစ္ကမ္းေပၚရွိ ေရွးေဟာင္းမြန္ေက်းရြာမ်ားသို႕ တကူးတက သြားေရာက္ၿပီး အင္းဝေခတ္ေႏွာင္းပိုင္း ႐ုပ္ပြားေတာ္မ်ားကုိ မွတ္တမ္းတင္ႏုိင္သျဖင့္ ငဝန္ျမစ္ႀကီးကို ေက်းဇူးတင္မိပါသည္။ ငဝန္ျမစ္ႀကီးသည္ ပုသိမ္ ၃၂ ၿမိဳ႕အေၾကာင္း ေကာင္းစြာသိမီသျဖင့္ တစ္ခ်ိန္ခ်ိန္တြင္ သမိုင္းျမႇဳပ္ကြက္မ်ားကို ထပ္မံ ေဖာ္ထုတ္ေပးလိမ့္မည္ဟု ေမွ်ာ္လင့္ေနမိပါသည္။ www.zaygwet.com
ဘသန္းတင္
ဆက္ဗ္ွ...
ကေလင္သေရာပ္ေထာံ...
